Interdisciplinary Quranic Studies Research Institute, Shahid Beheshti University & Contemporary Thoughts Press Journal of Interdisciplinary Qur'anic Studies 2976-6982 5 1 2026 03 21 Stability without Stasis: Re-reading Qur’anic Mountains in Light of Modern Geodynamics پایداری بدون سکون: خوانشی نو از کوه‌های قرآن در پرتو ژئودینامیک مدرن 45 63 107214 10.37264/JIQS.V5I1.3 EN Meysam Zarinfar Assistant Professor, Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran 0000-0003-0699-1901 Journal Article 2026 02 03 Qur’anic verses describing mountains in relation to the prevention of <em>mayd</em> (instability or oscillation) have generated ongoing discussion concerning their possible relationship to contemporary geodynamic models. While some modern interpretations have associated these verses with geological processes, questions remain regarding how such readings may be understood within the distinct methodological and epistemological frameworks of Qur’anic discourse and Earth science. Adopting an interdisciplinary approach, the study analyzes the semantic domain of <em>rawāsī</em> and <em>mayd</em> in classical exegesis and compares them with insights from contemporary geodynamics. The analysis suggests that the negation of <em>mayd</em> is best understood as referring to the mitigation of persistent instability rather than the absence of motion. Geological evidence suggests that orogeny, through increases in lithospheric gravitational potential energy, crustal thickening, and enhanced mechanical strength, may act as a long-term feedback mechanism that contributes to local or temporal reductions in convergence rates over multi-million-year timescales. Early Earth geodynamic models further suggest that, prior to the emergence of stable collisional mountain belts, tectonic deformation was more vertically dominated and spatially heterogeneous. Within a comparative framework, the concept of <em>rawāsī</em> may be understood as resonating conceptually with the moderating role of collisional mountain systems within tectonic dynamics. Accordingly, the verses emphasize the moderation of instability rather than the cessation of motion, a perspective that may be considered broadly compatible with modern geodynamic insights, in an analogical sense. آیات قرآنی که کوه‌ها را در ارتباط با جلوگیری از «مَید» (ناپایداری یا نوسان) توصیف می‌کنند، همواره محل بحث در نسبت با مدل‌های نوین ژئودینامیکی بوده‌اند. در حالی که برخی تفسیرهای معاصر این آیات را با فرایندهای زمین‌شناختی مرتبط دانسته‌اند، همچنان این پرسش باقی است که چنین خوانش‌هایی چگونه می‌توانند در چارچوب‌های روش‌شناختی و معرفت‌شناختی متفاوتِ گفتمان قرآن و علوم زمین فهم شوند. پژوهش حاضر این مسئله را از طریق تحلیل تطبیقی میان تفاسیر کلاسیک و ژئودینامیک نوین بررسی می‌کند. این مطالعه با رویکردی میان‌رشته‌ای، دامنه معنایی دو مفهوم «رَواسی» و «مَید» را در سنت تفسیری بررسی کرده و سپس این برداشت‌ها را با یافته‌های ژئودینامیک معاصر مقایسه می‌کند. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که نفی «مَید» را باید ناظر به کاهش ناپایداریِ زمین دانست، نه نفی مطلق حرکت. شواهد زمین‌شناختی نشان می‌دهد که کوه‌زایی، از طریق افزایش انرژی پتانسیل گرانشی لیتوسفر، ضخیم‌شدن پوسته و تقویت استحکام مکانیکی، می‌تواند به‌مثابه سازوکاری بازخوردی در بلندمدت عمل کرده و در مقیاس‌های زمانی چند میلیون ساله، به کاهش موضعی یا زمانی نرخ همگرایی صفحات کمک کند. افزون بر این، مدل‌های ژئودینامیکی زمین اولیه نشان می‌دهند که پیش از شکل‌گیری کمربندهای کوهزایی برخوردی پایدار، تغییرشکل‌های تکتونیکی بیشتر ماهیتی عمودی و ناهمگن داشته‌اند. در یک چارچوب تطبیقی، می‌توان مفهوم رواسی را از حیث مفهومی همسو با نقش تعدیل‌کننده سامانه‌های کوهزایی برخوردی در پویایی‌های تکتونیکی دانست. بر این اساس، این آیات بیش از آنکه بر توقف حرکت دلالت داشته باشند، بر مهار و تعدیل ناپایداری تأکید می‌کنند؛ برداشتی که می‌توان آن را به‌طور کلی با یافته‌های ژئودینامیک معاصر هماهنگ دانست. https://iqs.sbu.ac.ir/article_107214_d269797062dc2547b5c0e2c0b65aeb08.pdf